Bloedsuikers, koolhydraten en vermoeidheid

Vermoeid gevoel zou erop kunnen wijzen dat je bloedsuikerspiegel te laag is. Koolhydraatarm eten en drinken kan ertoe leiden dat je dit in de hand houdt. Eerst iets over bloedsuiker en hoe het wordt gereguleerd. In bloed zit honderd keer zo weinig suiker als in frisdrank. Toch is dat kleine beetje suiker onmisbaar. De suiker in bloed is glucose, een stof die verwant is aan suiker uit een suikerzakje maar niet helemaal hetzelfde. Ik gebruik verder de woorden ‘bloedsuiker’ en ‘glucose’ door elkaar heen.

Glucose

Glucose is een belangrijke brandstof voor de spieren en dé energiebron voor de hersenen. Het glucosegehalte van het bloed gaat omhoog na het eten van koolhydraten, dus van zetmeel of suikers. Het hormoon insuline zorgt er vervolgens voor dat glucose uit het bloed wordt afgevoerd naar spieren en vetweefsel zodat het bloedsuikerniveau weer zakt. Wordt het suikergehalte te laag, dan zorgen andere hormonen voor nieuwe aanvoer van glucose uit de lever en zo nodig wordt uit eiwit glucose gemaakt. Zo blijft de glucoseconcentratie op peil. En dat is maar goed ook, want als er te weinig suiker in het bloed zit, krijgen de hersenen tekort aan brandstof en werken ze niet goed meer. Dat veroorzaakt zweten, trillingen, hartkloppingen, prikkelbaarheid en angst. Als de glucose vervolgens bloedsuiker een hypoglykemie. Hypoglykemie komt vooral voor bij mensen met diabetes die te veel van hun bloedsuikerverlagende medicijnen hebben ingenomen of te veel insuline hebben ook mensen die geen diabetes hebben en toch regelmatig denken dat ze een te lage bloedsuiker hebben. Bij sommigen is dat alleen maar een manier om te zeggen dat ze zich flauw voelen en aan eten toe zijn; er is geen bewijs dat trek en zich flauw voelen samengaan niet laag bloedglucose.

Hypoglykemie

Op internet wordt hypoglykemie echter gepresenteerd als een echte ziekte, waar allerlei diëten en supplementen voor worden aanbevolen. Daar vind je ook lijsten met de verschijnselen die je zou krijgen van hypoglykemie: vermoeidheid, hoofdpijn, gewichtsverandering, koude voeten, neiging tot piekeren, woedeaanvallen, allergieën, slapeloosheid, verveling en nog veel meer. Geen wonder dat zo veel mensen denken dat ze hypoglykemie hebben. Bij grondig onderzoek blijkt echter iedere keer weer dat die vermoeidheid, koude voeten enzovoort zelden optreden op het moment dat iemands bloedsuiker laag is. Er zijn wel mensen die een paar uur na een maaltijd een laag bloedsuikergehalte hebben, maar op zo’n moment kunnen ze zich prima voelen. En op de momenten dat ze zich trillerig of zwak voelen, blijkt hun bloedsuiker meestal juist normaal te zijn. Een glucosetolerantietest, waarbij de bloedsuiker wordt gemeten na het eten van een bepaalde hoeveelheid glucose, zegt ook weinig. Een laag bloedsuikergehalte komt aan het einde van zo’n test regelmatig voor — zonder dat de persoon in kwestie er iets bij voelt. Als je je minder prettig voelt, ligt dat niet aan een te lage bloedsuiker. De effecten van diëten en supplementen tegen hypoglykemie zijn vooral placeboeffecten. Suggestie dus.

Placebo

Maar, een placebo-effect is ook een effect! Hoofdpijn, piekeren, woede, angst en slapeloosheid zijn problemen die vanuit de hersenen worden aangestuurd. ‘Het zit tussen de oren,’ zeggen sommigen laatdunkend, maar dat is onterecht. We beleven pijn nu eenmaal in de hersenen. Daarom kunnen we er via de hersenen iets aan doen. Het zien van een vertrouwde dokter, het horen van haar stem en het voelen van de prik van de injectie met een pijnstiller leiden ertoe dat het lichaam zelf pijnstillende endorfines gaat aanmaken in de hersenen, natuurlijke morfine dus. De pijn wordt daardoor minder, zelfs als er in de spuit alleen maar een zoutoplossing zat. Een placebo-effect kan ook werken zonder dokter of injectiespuit. Als je je moe, prikkelbaar en trillerig voelt en dat gaat over met een bakje biologische havervlokken, dan moet je dat gewoon doen. Noem het alleen geen hypoglykemie.

Conclusie

Koolhydraatarme gerechten en maaltijden bevatten weinig tot geen suikers. Om die reden zijn ze gezond en kunnen ze je helpen je bloedsuikerspiegel laag te houden. Zeker wanneer je een verminderde kans op diabetes (suikerziekte) wil lopen, kan het geen kwaad je eens te verdiepen in de koolhydraatarme keuken.